Πολλές ευρωπαϊκές χώρες στηρίζουν πλέον ανοιχτά τη συζήτηση για τη δημιουργία ενός «εγχώριου» ευρωπαϊκού πυρηνικού αποτρεπτικού μηχανισμού, ο οποίος θα συμπληρώνει, και δεν θα αντικαθιστά, τα αμερικανικά πυρηνικά όπλα. Η μετατόπιση αυτή έρχεται καθώς έχει διαβρωθεί η εμπιστοσύνη προς τις Ηνωμένες Πολιτείες υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ, ιδίως σε ό,τι αφορά την αυτόματη εφαρμογή των δεσμεύσεων ασφαλείας.
Βαλτική ανησυχία και το ΝΑΤΟ ως αφετηρία
Ανώτατοι αξιωματούχοι από χώρες της Βαλτικής δήλωσαν στο POLITICO ότι, παρότι εξακολουθούν να θεωρούν το ΝΑΤΟ ακρογωνιαίο λίθο της πυρηνικής αποτροπής, είναι πλέον πρόθυμοι να συζητήσουν έναν πιο ενεργό ευρωπαϊκό ρόλο. Η συζήτηση αυτή κυριάρχησε τόσο σε δημόσιες τοποθετήσεις όσο και σε ιδιωτικές επαφές στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου.
Η αυξανόμενη πίεση αντικατοπτρίζει τη διάχυτη αμφιβολία για το αν οι ΗΠΑ θα απωθούσαν μια ρωσική επίθεση, αμφιβολία που δεν κάμφθηκε παρά τον σχετικά συμφιλιωτικό τόνο του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Εσθονία και Λετονία ανοίγουν τον διάλογο
Η Εσθονία δεν αποκλείει τη συμμετοχή σε πρώιμες συνομιλίες για κοινή ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή, δήλωσε η υφυπουργός Άμυνας Τούουλι Ντούνεντον, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ παραμένουν «δεσμευμένες στην παροχή πυρηνικής αποτροπής» προς τους συμμάχους.
Αντίστοιχα, η πρωθυπουργός της Λετονίας Έβικα Σίλινα υπογράμμισε ότι η πυρηνική αποτροπή «μπορεί να δώσει νέες ευκαιρίες», επισημαίνοντας όμως ότι κάθε βήμα οφείλει να σέβεται πλήρως τις διεθνείς δεσμεύσεις.
Η σκιά του Τραμπ και η στροφή σε Παρίσι και Λονδίνο
Οι ανησυχίες εντάθηκαν μετά τις επανειλημμένες αμφισβητήσεις του Τραμπ για το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, τις επικρίσεις του προς τους συμμάχους για το Αφγανιστάν και τις δηλώσεις περί προσάρτησης της Γροιλανδίας. Στην πράξη, αυτό στρέφει την Ευρώπη προς τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, τις μόνες ευρωπαϊκές πυρηνικές δυνάμεις.
Η Γαλλία, αν και δεν συμμετέχει στην Ομάδα Πυρηνικού Σχεδιασμού του ΝΑΤΟ, έχει καταστήσει σαφές ότι τα εθνικά της συμφέροντα έχουν ευρωπαϊκή διάσταση, με την τελική απόφαση χρήσης να ανήκει στο Παρίσι.
Μόναχο: Δημόσιες τοποθετήσεις και διαφωνίες
Τόσο ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς όσο και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αναφέρθηκαν στην ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή στις ομιλίες τους στο Μόναχο. Η υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας Μπάιμπα Μπράζε χαρακτήρισε το ζήτημα «ιδιαίτερα προβεβλημένο», ενώ ο Βέλγος υπουργός Άμυνας Τεό Φράνκεν συμμετείχε σε κλειστή συζήτηση.
Στον αντίποδα, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να ισχυροποιηθεί, αλλά «ο πυρηνικός επανεξοπλισμός δεν είναι ο σωστός δρόμος».
Η αμερικανική θέση και τα επόμενα βήματα
Αμερικανοί αξιωματούχοι, όπως ο υφυπουργός Άμυνας Έλμπριτζ Κόλμπι, διαβεβαίωσαν ότι οι ΗΠΑ δεν αποσύρουν την «πυρηνική ομπρέλα», ζητώντας ωστόσο από την Ευρώπη μεγαλύτερη συνεισφορά στη συμβατική άμυνα.
Οι συνομιλίες μεταξύ Γαλλίας, Γερμανίας και άλλων χωρών παραμένουν σε πολύ πρώιμο στάδιο. Ο Μακρόν έχει προαναγγείλει ομιλία στις αρχές Μαρτίου για την «επανάρθρωση» της πυρηνικής αποτροπής, λαμβάνοντας υπόψη και τις συμβατικές δυνατότητες. Ειδικοί εκτιμούν ότι αυτό σηματοδοτεί μια στενότερη σύζευξη συμβατικής και πυρηνικής αποτροπής.
Τέλος, εξετάζονται θεωρητικά τρόποι με τους οποίους ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θα μπορούσαν να στηρίξουν τη γαλλική αποτροπή, για παράδειγμα με συμβατικά μέσα, ενώ άλλοι εισηγούνται την ένταξη της Γαλλίας στον πυρηνικό σχεδιασμό του ΝΑΤΟ, πρόταση που το Παρίσι απορρίπτει. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε ξεκαθάρισε ότι δεν αντιτίθεται στις ευρωπαϊκές συζητήσεις, εφόσον δεν υπονομεύεται ο ρόλος των ΗΠΑ. Η επόμενη καθοριστική στιγμή αναμένεται με την ομιλία Μακρόν τον Μάρτιο.
