Εθνοκεντρικός ρεαλισμός – Το μπορούμε;

Γράφει ο Απόστολος Πιστόλας*

Εθνοκεντρισμός. Μια λέξη που στηλιτεύτηκε τις περασμένες δεκαετίες μα που αρχίζει να ανατέλλει και πάλι. Όλο και περισσότεροι Έλληνες νέων γενεών, απαλλαγμένοι από τα σύνδρομα ενοχής του παρελθόντος, αρχίζουν και σκέφτονται εθνοκεντρικά. Τα στοιχεία της τελευταίας πενταετίας δεν αφήνουν μεγάλα περιθώρια αμφισβήτησης. Οι άνθρωποι αυτοί, τουλάχιστον η πλειοψηφία τους, έχουν όραμα και θέλουν την Ελλάδα πρώτον να διατηρήσει την ταυτότητά της και δεύτερον να γίνει μεγάλος παίχτης στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Θεμιτά και τα δύο, ας μου επιτρέψουν όμως δύο παρατηρήσεις.

Η πρώτη είναι πως, ίσως και επειδή έχουν στο μυαλό τους την Ελλάδα τόσο ψηλά, την βλέπουν όχι όπως είναι αλλά όπως θα ήθελαν να είναι. Δηλαδή δε βλέπουν την πραγματική κατάσταση, αλλά μια πιο αισιόδοξη εάν όχι ιδεατή κατάσταση. Αυτό μπορεί να τους οδηγήσει σε υπερεκτίμηση των παρόντων δυνατοτήτων της χώρας (στρατιωτικών, διπλωματικών, οικονομικών κλπ) και έτσι ενδεχομένως και σε λάθος κρίσεις.

Η δεύτερη παρατήρηση είναι πως, όπως πολλοί Έλληνες άλλωστε, δεν έχουν υπομονή (έχω εξηγήσει σε άλλο άρθρο πως οδηγούμαστε εκεί). Εφόσον δεν έχουν υπομονή τείνουν να υιοθετούν εύκολες λύσεις, τον συντομότερο δρόμο, για να φτάσουν στο στόχο τους, στο όραμά τους. Αυτό, σε συνδυασμό με μια ενδεχόμενη υπερεκτίμηση δυνατοτήτων μπορεί να οδηγήσει σε πολύ αρνητικά αποτελέσματα.

Από την άλλη, στη χώρα έχουμε το στρατόπεδο των ρεαλιστών. Αυτοί δεν υπερτιμούν τις δυνατότητες της χώρας. Αναλύουν μια κατάσταση και παρουσιάζουν τα διαφορετικά σενάρια και το τι μπορεί να κερδίσει η χώρα κάθε φορά με βάση τα δεδομένα συγκεκριμένης στιγμής. Και αυτή είναι η παρατήρηση μου για τους ρεαλιστές. Βασίζονται απλά στα δεδομένα της στιγμής, δεν έχουν όραμα. Η έλλειψη οράματος τους οδηγεί στο να μην αναζητούν να δημιουργηθούν δεδομένα και συνθήκες για μια καλύτερη λύση ενός θέματος στο μέλλον, αλλά να διεκπεραιώνουν μηχανικά τις υποθέσεις. Δεν κοιτούν δηλαδή να αλλάξουν προς το καλύτερο τις συνθήκες εάν τα σημερινά δεδομένα είναι αρνητικά για τη χώρα, αλλά λαμβάνοντας τα ως έχουν προτείνουν λύσεις.

Έτσι είναι λογικό αυτά που παρουσιάζουν να μην αρέσουν σε πολλούς εθνοκεντρικούς πολίτες. Είναι λογικό να υπάρχει σύγκρουση μεταξύ τους. Αυτό θα συνεχίσει να γίνεται μέχρι οι δύο μεριές να βρεθούν στο ίδιο τραπέζι. Να εξηγήσει η μία στην άλλη το σκεπτικό της. Να παντρέψουμε το όραμα των εθνοκεντρικών με τις αναλύσεις των ρεαλιστών. Να κατανοήσουν οι δεύτεροι πως το να έχουμε στραμμένο το βλέμμα προς την Πόλη δεν είναι κάτι απορριπτέο, ούτε είναι όνειρο συναισθημάτων, αλλά κάτι απολύτως λογικό και γεωπολιτικά αναγκαίο. Πώς ό,τι σήμερα δεν είναι ρεαλιστικό δε σημαίνει πως δε θα είναι και στο μέλλον. Να κατανοήσουν πως πρέπει να κάνουν αναλύσεις για να γίνει το ανέφικτο του σήμερα ρεαλισμός του αύριο. Από την άλλη πρέπει να κατανοήσουν οι πρώτοι πως για να πετύχεις κάτι πρέπει να μην υπερεκτιμάς τον εαυτό σου και να έχεις φτάσει τους πόρους σου στο σημείο που χρειάζεται. Και πως αυτό δε γίνεται από τη μια στιγμή στην άλλη. Παίρνει χρόνια, δεκαετίες. Να καταλάβουν πως το τελικό αποτέλεσμα δε θα το δουν οι ίδιοι αλλά τα παιδιά τους ή και τα εγγόνια τους.

Εθνοκεντρικοί Έλληνες υπάρχουν, ρεαλιστές επίσης. Αυτό στο οποίο, δυστυχώς, έχουμε έλλειψη είναι το πάντρεμα αυτών των δύο. Χρειαζόμαστε εθνοκεντρικό ρεαλισμό. Το ερώτημα είναι εάν το μπορούμε.