Σοκ προκαλεί στη Σουηδία το σκάνδαλο που στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης που βλέπει το φως της δημοσιότητας. Ηλικιωμένες γυναίκες έχουν πέσει θύματα σεξουαλικής κακοποίησης μέσα σε δομές φροντίδας, με το σύστημα να αποτυγχάνει να τις προστατέψει και να τιμωρήσει τους δράστες παρά τις καταγγελίες.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Katerina Janouch από το 2021, σχεδόν 400 βιασμοί γυναικών άνω των 60 ετών έχουν αναφερθεί στη σουηδική αστυνομία. Τα εγκλήματα διαπράττονται στα σπίτια των θυμάτων, σε οίκους ευγηρίας, σε μπάνια και τουαλέτες, σε χώρους δηλαδή όπου οι γυναίκες είναι πλήρως εξαρτημένες από το προσωπικό φροντίδας. Μάλιστα, το πραγματικό ποσοστό είναι πολύ υψηλότερο καθώς δεν αναφέρονται όλα τα περιστατικά, ούτε όλα τα θύματα έχουν βρει το θάρρος και τη δύναμη να το καταγγείλουν – είτε δεν είναι σε θέση.
Τα θύματα είναι συχνά γυναίκες με άνοια, καθηλωμένες σε αναπηρικά καροτσάκια ή σοβαρά άρρωστες, ανίκανες να υπερασπιστούν τον εαυτό τους ή να ζητήσουν βοήθεια. Η διαφυγή είναι αδύνατη, ενώ οι δράστες είναι συχνά τα ίδια άτομα που έχουν αναλάβει την περίθαλψή τους.
Χαρακτηριστικές υποθέσεις
Ουψάλα 2023: Μια 84χρονη γυναίκα προειδοποιούσε επανειλημμένα τις δημοτικές αρχές ότι ένας εργαζόμενος κατ’ οίκον φροντίδας είχε ακατάλληλη σεξουαλική συμπεριφορά στο σπίτι της. Δεν ελήφθη καμία δράση. Μήνες αργότερα, ανέφερε ότι ο ίδιος άνδρας τη βίασε. Η υπόθεση έκλεισε λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων.
Ουψάλα 2023-2024: Άλλος εργαζόμενος, περίπου 25 ετών, βίασε και επιτέθηκε σεξουαλικά σε τουλάχιστον τέσσερις γυναίκες ηλικίας 77-88 ετών στα σπίτια τους. Βιντεοσκόπησε τις επιθέσεις. Καταδικάστηκε σε οκτώ χρόνια φυλάκισης, αλλά μόνο αφού του επιτράπηκε να συνεχίσει να εργάζεται αρκετό χρόνο ώστε να δημιουργήσει πολλαπλά θύματα. Η θεσμική κατάρρευση ήταν τόσο σοβαρή που το 2024 παραιτήθηκε ολόκληρη η επιτροπή φροντίδας ηλικιωμένων της Ουψάλα.
Στοκχόλμη, Οκτώβριος 2025: Μια 100χρονη γυναίκα βιάστηκε από εργαζόμενο κατ’ οίκον φροντίδας. Ο δράστης καταδικάστηκε σε τέσσερα χρόνια φυλάκισης, αλλά το δικαστήριο αρνήθηκε να επιβαρύνει την κατηγορία και απέρριψε την απέλαση. Το ίδιο άτομο είχε κατηγορηθεί και για βιασμό 94χρονης, αλλά αθωώθηκε.
Vännäs, Δεκέμβριος 2025: Ηλικιωμένη γυναίκα σε οίκο ευγηρίας υπέστη δύο ξεχωριστά σεξουαλικά εγκλήματα από προσωπικό μέσα σε τέσσερις ημέρες. Οι ύποπτοι απομακρύνθηκαν από την εργασία τους αλλά συνέχισαν να λαμβάνουν πλήρεις αποδοχές κατά τη διάρκεια της έρευνας.
Το κοινό μοτίβο
Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ, σε όλες τις περιπτώσεις επαναλαμβάνεται η ίδια δομή: πρόσβαση χωρίς επίβλεψη, αγνοημένες προειδοποιήσεις, καθυστερημένη αναφορά, εσωτερικός χειρισμός, χαμένα αποδεικτικά στοιχεία, θύματα εκτεθειμένα και δράστες προστατευμένοι από γραφειοκρατικές διαδικασίες. Τα εποπτικά όργανα έχουν επιβεβαιώσει ότι η σεξουαλική κακοποίηση αντιμετωπίζεται συχνά ως διοικητική απόκλιση και όχι ως εγκληματική πράξη. Υπουργοί και δήμοι κρύβονται πίσω από την «τοπική αυτονομία» και τις διαδικασίες.
Πλήθος αλλοδαπών στο σύστημα της Σουηδίας
Το σύστημα φροντίδας ηλικιωμένων στη Σουηδία έχει διαμορφωθεί με χαμηλές απαιτήσεις εισόδου, ανεπαρκείς ελέγχους ιστορικού και αδύναμα γλωσσικά πρότυπα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα του katjanouch, σε καταγεγραμμένες υποθέσεις και δικαστικές αποφάσεις υπάρχει αξιοσημείωτη αναφορά αλλοδαπών, ένα μοτίβο που οι αρχές αποφεύγουν να αντιμετωπίσουν δημόσια.
Όπως σημειώνεται στο δημοσίευμα, αν παιδιά υφίσταντο κακοποίηση σε αυτή την κλίμακα μέσα σε δημόσια ιδρύματα, η χώρα θα σταματούσε. Θα ακολουθούσε νομοθεσία έκτακτης ανάγκης και οι υπουργοί θα παραιτούνταν. Όταν όμως οι ηλικιωμένες γυναίκες βιάζονται, η απάντηση είναι η σιωπή. Το σύστημα αυτοπροστατεύεται, ενώ οι πιο ευάλωτες γυναίκες της κοινωνίας πληρώνουν το υψηλότερο τίμημα.
